بهترین سن برای شروع گفتاردرمانی کودک

در این مقاله به زبان ساده توضیح می‌دهیم از چه سنی تاخیر در حرف زدن طبیعی است، چه زمانی باید به گفتاردرمانگر مراجعه کرد و بهترین سن برای شروع گفتاردرمانی کودک چه زمانی است؟ (Best age to start speech therapy for children)

کودکم دو ساله است اما هنوز درست حرف نمی‌زند؛ همه می‌گویند «صبر کن، خودش زبان باز می‌کند» اما نگرانی‌ام کم نمی‌شود. خیلی از والدین در همین دو راهیِ «صبر کردن» یا «رفتن پیش متخصص» گیر می‌مانند و نمی‌دانند کِی تأخیر در حرف زدن را باید جدی بگیرند. تاخیر در مراجعه همیشه به معنای مشکل خیلی جدی نیست، اما می‌تواند روی اعتمادبه‌نفس، رابطه با همسالان و یادگیری کودک اثر بگذارد. به همین دلیل مهم است بدانیم چه چیزی در رشد گفتار طبیعی است و چه چیزی می‌تواند علامت هشدار باشد تا بتوانیم به موقع برای ارزیابی و گفتاردرمانی اقدام کنیم.

رشد طبیعی گفتار و زبان در سنین مختلف کودک

رشد گفتار و زبان در همه‌ی کودکان دقیقا مثل هم نیست؛ بعضی‌ها کمی زودتر و بعضی‌ها کمی دیرتر شروع می‌کنند. نکته‌ی مهم این است که یک حدود کلی را بدانیم تا اگر تاخیر در گفتار کودکان دیدیم، برای ارزیابی دقیق‌تر به بهترین مرکز گفتاردرمانی مراجعه کنیم. آن‌چه در ادامه می‌بینید اعداد تقریبی هستند، نه قوانین صددرصد ثابت.

• ۶ تا ۹ ماهگی
  • کودک غان و غون می‌کند و صداهایی شبیه «با، ما، دا» را تکرار می‌کند.
  • وقتی اسمش را صدا می‌زنید، برمی‌گردد یا واکنشی نشان می‌دهد.
• ۹ تا ۱۲ ماهگی
  • از حرکات غیرکلامی مثل اشاره کردن، دست تکان دادن، «بای‌بای» کردن استفاده می‌کند.
  • ممکن است چند کلمه‌ی ساده و آشنا مثل «مامان»، «بابا» یا صداهایی شبیه آن‌ها را به‌طور معنی‌دار به کار ببرد.
• ۱۲ تا ۱۸ ماهگی
  • بین حدود ۵ تا ۲۰ کلمه‌ی قابل تشخیص می‌گوید (ممکن است شکل دقیق کلمه درست نباشد، اما خانواده معنی‌اش را می‌فهمند).
  • دستورات ساده مثل «بده»، «بیا»، «بنشین» را تا حدی درک می‌کند و به آن‌ها عمل می‌کند.
• ۱۸ تا ۲۴ ماهگی
  • شروع به ترکیب دو کلمه می‌کند؛ مثلاً «آب بده»، «مامان بیا»، «نیستا بابا».
  • دایره‌ی واژگانش بیشتر می‌شود (حدود ۳۰ تا ۵۰ کلمه یا بیشتر، به‌صورت تقریبی).
• ۲ تا ۳ سالگی
  • جمله‌های سه‌کلمه‌ای یا بیشتر می‌سازد؛ مثل «من آب می‌خوام»، «بابا رفت سرکار».
  • غریبه‌ها (کسانی که زیاد با او زندگی نمی‌کنند) معمولاً حدود ۵۰ تا ۷۵ درصد حرف‌هایش را می‌فهمند.
• ۳ تا ۴ سالگی
  • جمله‌سازی روان‌تر می‌شود و می‌تواند داستان‌های کوتاه تعریف کند یا از اتفاقات روزانه بگوید.
  • بیشتر افراد، حتی کسانی که او را خوب نمی‌شناسند، حدود ۷۵ تا ۹۰ درصد صحبت‌هایش را متوجه می‌شوند.

در نظر داشتن این مراحل به والدین کمک می‌کند به‌طور تقریبی جایگاه گفتاری کودک خود را با همسالانش مقایسه کنند، بدون این‌که بی‌خودی نگران شوند. اگر کودک فاصله‌ی زیادی با این حدود دارد یا چند علامت نگران‌کننده هم‌زمان دیده می‌شود، بهترین کار این است که برای ارزیابی و شروع گفتاردرمانی کودکان ، با یک گفتاردرمانگر مشورت کنید.

فرم مشاوره رایگان با کلینیک ژرفا

بهترین سن برای شروع گفتاردرمانی کودک چه زمانی است؟

خیلی از والدین دنبال یک عددِ دقیق هستند؛ مثلا بشنوند «۳ سالگی بهترین سن برای شروع گفتاردرمانی است»، اما واقعیت این است که رشد گفتار همه‌ی کودکان شبیه هم نیست و نمی‌توان یک سن ثابت برای همه مشخص کرد. بهترین زمان برای شروع، وقتی است که شما به‌عنوان والد نگران شده‌اید و احساس می‌کنید رشد گفتار فرزندتان با هم‌سن‌هایش فرق دارد؛ هر زمان این نگرانی جدی در دلتان شکل بگیرد، برای ارزیابی دیر نیست و حتی هرچه زودتر اقدام کنید، بهتر است.

بازه‌های مهم سنی برای شروع گفتاردرمانی

• زیر ۳ سالگی
  در این سن هدف گفتاردرمانی معمولا این نیست که کودک مثل بزرگسالان حرف بزند، بلکه تمرکز روی موارد زیر است:
  • تحریک رشد زبان و افزایش دایره‌ی واژگان
  • استفاده از بازی‌درمانی و فعالیت‌های لذت‌بخش برای تقویت ارتباط
  • افزایش تعامل و توجه مشترک بین کودک و والد
  • آموزش والدین برای اینکه در طول روز، حین بازی و کارهای روزمره چطور به رشد گفتار کمک کنند
• بین ۳ تا ۶ سالگی
  این دوره یکی از طلایی‌ترین زمان‌ها برای مداخله‌ی جدی‌تر است، چون:
  • مغز کودک هنوز انعطاف‌پذیری بالایی دارد.
  • کودک وارد مهدکودک و پیش‌دبستانی می‌شود و تعاملش با همسالان بیشتر می‌شود.
  • مشکلات گفتاری و زبانی، بیشتر روی روابط اجتماعی و یادگیری خودش را نشان می‌دهد.
  • کار روی تلفظ، جمله‌سازی، روانی گفتار و لکنت در این سن معمولاً نتیجه‌های بسیار خوبی می‌دهد.

از چه زمانی نشانه‌ها جدی‌اند و باید به گفتاردرمانگر مراجعه کنیم؟

شناخت علائمی که می‌گویند «بهتر است بیشتر صبر نکنیم» به والدین کمک می‌کند به‌موقع برای ارزیابی اقدام کنند. فهرست زیر یک چک‌لیست راهنماست و بر اساس سن تقریبی کودک دسته‌بندی شده است.

🔹 در هر سنی

• واکنش نشان ندادن به صداها یا اسم خودش (حتی وقتی از نزدیک و با صدای معمولی صدا زده می‌شود).
• نداشتن یا خیلی کم بودن تماس چشمی، بی‌توجهی به چهره و صدای دیگران.
• از دست دادن مهارت‌های قبلی؛ مثلا
  • قبلاً می‌گفت «مامان» اما حالا دیگر نمی‌گوید،
  • قبلاً اشاره می‌کرد یا ارتباط بیشتری داشت اما حالا کمتر شده.

🔹 حدود ۱۲ ماهگی (۱ سالگی)

• هیچ کلمه‌ی معنی‌داری نمی‌گوید (حتی کلمات ساده‌ای مثل «مامان»، «بابا»، «آب»).
• برای درخواست‌هایش از اشاره استفاده نمی‌کند؛
  • دستش را به سمت شیء دراز نمی‌کند،
  • به چیزی که می‌خواهد، اشاره نمی‌کند.

🔹 حدود ۱۸ ماهگی (۱.۵ سالگی)

• فقط چند کلمه‌ی معنی‌دار دارد یا تقریباً هیچ کلمه‌ی قابل فهمی نمی‌گوید.
• به نظر می‌رسد صحبت‌های ساده‌ی دیگران را هم خوب نمی‌فهمد؛
  • مثلاً درک دستورات ساده مثل «بیا»، «بده»، «بنشین» برایش سخت است.

🔹 حدود ۲ سالگی

• هنوز جمله‌ی دوکلمه‌ای ساده ندارد؛ مثل «آب بده»، «مامان بیا».
• خیلی کم حرف می‌زند یا بیشتر فقط صداهای نامفهوم و نامرتب تولید می‌کند.

🔹 بین ۲.۵ تا ۳ سالگی

• صحبت‌هایش برای غریبه‌ها (کسانی که با او زندگی نمی‌کنند) خیلی نامفهوم است.
• از نظر تعداد کلمات و جمله‌سازی، نسبت به همسالانش به‌وضوح عقب‌تر است.

سن / بازه سنی	نشانه‌های نگران‌کننده	توضیح و اقدام پیشنهادی
هر سنی	واکنش نداشتن به صداها یا اسم خود	می‌تواند نشانه‌ی مشکل شنوایی یا تأخیر رشدی باشد؛ بررسی شنوایی + ارجاع به گفتاردرمانگر توصیه می‌شود.
	تماس چشمی خیلی کم، بی‌توجهی به چهره و صدا	ممکن است نیاز به بررسی از نظر اختلالات رشدی (مثل اوتیسم) داشته باشد؛ مراجعه به متخصص رشد / روانپزشک کودک.
	از دست دادن مهارت‌های قبلی (مثلاً دیگر کلمه‌ای را که بلد بود نمی‌گوید)	این مورد همیشه جدی است؛ ارزیابی فوری توسط متخصص ضروری است.
حدود ۱۲ ماهگی (۱ سالگی)	نگفتن حتی یک کلمه‌ی معنی‌دار (مثل مامان، بابا، آب)	بهتر است رشد گفتار و شنوایی بررسی شود؛ مشاوره با گفتاردرمانگر می‌تواند خیال والد را راحت کند.
	استفاده نکردن از اشاره برای درخواست‌ها	اگر کودک نه کلمه می‌گوید و نه اشاره می‌کند، نیاز به ارزیابی دقیق‌تر دارد.
حدود ۱۸ ماهگی (۱.۵ سالگی)	داشتن فقط چند کلمه‌ی معنی‌دار یا تقریباً بدون کلمه	فاصله زیاد با نرم سنی است؛ توصیه می‌شود ارزیابی گفتار و زبان انجام شود.
	نفهمیدن دستورات ساده (مثل «بیا»، «بده»)	می‌تواند نشانه‌ی مشکل در درک زبان یا شنوایی باشد؛ مراجعه برای ارزیابی شنوایی و گفتار لازم است.
حدود ۲ سالگی	نداشتن جمله‌های دوکلمه‌ای (مثل «آب بده»، «مامان بیا»)	معمولاً در این سن باید ترکیب دو کلمه دیده شود؛ بهتر است حتماً گفتاردرمانی ارزیابی کند.
	خیلی کم حرف زدن یا بیشتر فقط صداهای نامفهوم	اگر نسبت به همسالانش به‌وضوح کمتر صحبت می‌کند، پیگیری تخصصی توصیه می‌شود.
۲.۵ تا ۳ سالگی	نامفهوم بودن بیشتر حرف‌ها برای غریبه‌ها	اگر افراد غریبه بخش زیادی از حرف‌های کودک را نمی‌فهمند، بهتر است تلفظ و زبان بررسی شود.
	عقب بودن واضح نسبت به همسالان در تعداد کلمات و جمله‌سازی	این فاصله‌ی آشکار، نشانه‌ی مهمی برای مراجعه به گفتاردرمانگر است.
هر سنی	لکنت شدید و مداوم (بیش از چند ماه)	تکرار صداها، گیرکردن و کشیدن صداها اگر طولانی شود، نیاز به ارزیابی گفتاردرمانی دارد.
	بی‌علاقگی به ارتباط، بازی تعاملی و زبان‌آموزی	می‌تواند نشانه‌ی مشکل در مهارت‌های اجتماعی و ارتباطی باشد؛ بررسی توسط متخصص رشد و گفتاردرمانگر مفید است.

در ادامه مطلبی از سایت معتبر خارجی درباره سن مناسب گفتاردرمانی آوردیم:
“As a rule, the earlier a child can begin speech therapy, the better. Because communication skills build one on another — missing the first steps can cause the child to struggle with further language development. Children as young as 12 to 18 months can benefit from intervention if they show early signs of a delay.” Expressable

ترجمه فارسی:
«به‌طور کلی، هرچه یک کودک زودتر بتواند گفتاردرمانی را شروع کند، بهتر است. چرا که مهارت‌های ارتباطی بر پایه همدیگر ساخته می‌شوند — فروگذاردن اولین پله‌ها می‌تواند باعث شود کودک در رشد زبان بعدی دچار مشکل شود. کودکانی با سن ۱۲ تا ۱۸ ماه نیز می‌توانند در صورت مشاهده علائم اولیه‌ی تأخیر از مداخله بهره‌مند شوند.»

اگر گفتاردرمانی را دیر شروع کنیم چه اتفاقی برای کودک می‌افتد؟

تاخیر در شروع گفتاردرمانی کودک همیشه به معنی فاجعه یا مشکل جبران‌ناپذیر نیست، اما می‌تواند روند رشد او را سخت‌تر و طولانی‌تر کند. هرچه مشکلات گفتاری و زبانی دیرتر بررسی و درمان شوند، معمولا به زمان، انرژی و هزینه‌ی بیشتری برای جبران نیاز دارند. در ادامه، مهم‌ترین پیامدهای تأخیر در گفتاردرمانی را می‌بینید.

۱. تاثیر بر ارتباط کودک با همسالان

• کودکی که دیر حرف می‌زند یا صحبت‌هایش نامفهوم است، اغلب در بازی با همسالان دچار مشکل می‌شود.
• ممکن است نتواند به‌خوبی در بازی‌های گروهی شرکت کند، خواسته‌هایش را بگوید یا از خودش دفاع کند.
• این موضوع می‌تواند باعث شود:
  
  • کمتر در جمع بچه‌ها پذیرفته شود،
  • کناره‌گیری کند یا گوشه‌گیر و خجالتی به نظر برسد.

۲. کاهش اعتمادبه‌نفس و افزایش خجالت

• وقتی کودک می‌بیند دیگران حرف‌هایش را نمی‌فهمند یا از او می‌خواهند «دوباره بگو»، کم‌کم ممکن است:
  • از حرف زدن جلوی دیگران خجالت بکشد،
  • در جمع کمتر صحبت کند،
  • یا حتی از اشتباه کردن بترسد.
• در سنین بالاتر، احتمال مسخره شدن توسط همسالان یا تقلید کردن نحوه‌ی حرف زدن او وجود دارد که می‌تواند ضربه‌ی عاطفی و روانی ایجاد کند.
• تأخیر در شروع گفتاردرمانی می‌تواند این چرخه‌ی منفی را طولانی‌تر و عمیق‌تر کند.

۳. تأثیر بر یادگیری در مدرسه

• گفتار و زبان، پایه‌ی اصلی یادگیری خواندن و نوشتن در دوران مدرسه است.
• کودکی که در:
  • درک زبان،
  • جمله‌سازی،
  • یا تلفظ صحیح کلمات مشکل دارد، ممکن است در دروس:
    • دیکته،
    • روخوانی،
    • و حتی فهمیدن سؤال‌ها
      عقب بماند.
• تاخیر در گفتاردرمانی می‌تواند باعث شود این مشکلات تا سال‌های مدرسه ادامه پیدا کند و فاصله‌ی تحصیلی کودک با همکلاسی‌ها بیشتر شود.

۴. ارتباط گفتار با رفتار و احساسات

• مشکلات گفتاری و زبانی فقط مربوط به «زبان و دهان» نیست؛
  گفتار با رفتار، احساسات و اعتمادبه‌نفس کودک گره خورده است.
• کودکی که نمی‌تواند نیازهایش را خوب بیان کند، ممکن است:
  • زودتر عصبانی شود،
  • بیشتر گریه یا لج‌بازی کند،
  • یا رفتارهای به ظاهر «بد» نشان دهد که ریشه در ناتوانی در بیان خواسته‌ها دارد.
• شروع به‌موقع گفتاردرمانی می‌تواند به کاهش این تنش‌ها و رفتارهای پرچالش کمک کند.

۵. هرچه تأخیر بیشتر، مسیر درمان طولانی‌تر

• مغز کودک در سال‌های اولیه‌ی زندگی، بیشترین انعطاف‌پذیری را دارد.
• اگر تأخیر در گفتار یا مشکلات ارتباطی زودتر شناسایی شود، معمولاً:
  • با جلسات کمتر،
  • در زمان کوتاه‌تر،
  • و با همکاری مؤثرتر کودک و خانواده
    می‌توان به نتیجه رسید.
• هرچه شروع گفتاردرمانی دیرتر باشد، در بسیاری از موارد:
  • عادات اشتباه گفتاری جاافتاده‌تر می‌شوند،
  • مشکلات عاطفی و اجتماعی عمیق‌تر می‌شوند،
  • و برای اصلاح آن‌ها به جلسات بیشتر و زمان طولانی‌تر نیاز است.

اگر مطمئن نباشیم کودکمان به گفتاردرمانی نیاز دارد، چه کار کنیم؟

خیلی از والدین دقیقاً در همین وضعیت هستند؛ نه می‌خواهند بی‌خودی نگران شوند، نه دوست دارند اگر کودک واقعاً به گفتاردرمانی نیاز دارد، دیر اقدام کنند. بهترین کار در چنین شرایطی این است که به‌جای حدس زدن و شنیدن نظرهای مختلف از اطرافیان، یک مسیر علمی و مرحله‌به‌مرحله را طی کنید.

۱. اول از همه: شنوایی کودک را بررسی کنید

• قبل از هر تصمیمی درباره‌ی گفتاردرمانی کودک، لازم است مطمئن شویم شنوایی او طبیعی است.
• حتی کم‌شنوایی‌های خفیف هم می‌توانند روی رشد گفتار و زبان اثر بگذارند.
• اقدام پیشنهادی:
  • مراجعه به متخصص گوش و حلق و بینی یا ادیولوژیست (شنوایی‌شناس)
  • انجام تست شنوایی متناسب با سن کودک

اگر شنوایی مشکل داشته باشد، درمان آن خودش می‌تواند به بهبود گفتار کمک کند یا در کنار گفتاردرمانی مسیر روشن‌تری به شما بدهد.

۲. یک ارزیابی تخصصی گفتار و زبان بگیرید

• قدم بعدی، گرفتن ارزیابی گفتار و زبان توسط یک گفتاردرمانگر است.
• این ارزیابی معمولاً شامل موارد زیر است:
  • بررسی تعداد و نوع کلماتی که کودک استفاده می‌کند
  • بررسی درک گفتار (چقدر حرف دیگران را می‌فهمد)
  • کیفیت تلفظ صداها و جمله‌سازی
  • بررسی کلی مهارت‌های ارتباطی و تعاملی کودک
• نکته‌ی مهم:
  • «ارزیابی» با «شروع حتمی درمان طولانی» فرق دارد.
  • نتیجه‌ی ارزیابی می‌تواند یکی از این حالت‌ها باشد:
    • گفتار کودک در محدوده‌ی طبیعی است، فقط باید پیگیری و تقویت شود.
    • فعلاً نیاز به جلسات منظم نیست، اما چند تمرین خانگی و یک پیگیری بعدی پیشنهاد می‌شود.
    • بهتر است جلسات منظم گفتاردرمانی کودک شروع شود تا تأخیر بیشتر نشود.

۳. راهنمایی برای تمرین‌های خانگی بگیرید

• حتی اگر نیاز به جلسات طولانی و منظم نباشد، گفتاردرمانگر می‌تواند:
  • تمرین‌های ساده و بازی‌محور برای خانه به شما بدهد،
  • روش‌های درست صحبت کردن، سؤال پرسیدن و بازی کردن با کودک را آموزش دهد،
  • به شما بگوید در چه موقعیت‌هایی چطور به رشد گفتار و زبان کمک کنید.
• انجام منظم همین تمرین‌ها در خانه، مخصوصا در سنین پایین، می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از تأخیر بیشتر داشته باشد.

۴. به جای حدس، به ارزیابی تکیه کنید

• تکیه بر حرف اطرافیان مثل «خودش درست می‌شود» یا «ولش کن، پسرها دیرتر حرف می‌زنند» ممکن است باعث تأخیر در مراجعه‌ی به‌موقع شود.
• بهترین تصمیم وقتی گرفته می‌شود که:
  • شنوایی کودک بررسی شده باشد،
  • ارزیابی گفتار و زبان انجام شده باشد،
  • و شما با خیال راحت، بر اساس نظر متخصص، تصمیم بگیرید.

در نهایت، اگر نمی‌دانید کودک شما واقعاً به گفتاردرمانی نیاز دارد یا نه، یک ارزیابی زودهنگام بهترین راه است؛ این کار نه به معنای شروع فوری درمان طولانی است، نه به کودک آسیبی می‌زند، اما می‌تواند خیال شما را راحت کند و در صورت لزوم، مسیر درست کمک به فرزندتان را روشن کند.

فرم مشاوره رایگان با کلینیک ژرفا

والدین قبل و بعد از شروع گفتاردرمانی کودک چه نقشی دارند؟

نقش والدین در موفقیت گفتاردرمانی کودک بسیار مهم‌تر از چیزی است که تصور می‌شود. حتی بهترین گفتاردرمانگر هم اگر فقط هفته‌ای یک‌بار کودک را ببیند، بدون همراهی والدین به نتیجه‌ی ایده‌آل نمی‌رسد. در واقع، خانه و ارتباط روزمره با پدر و مادر، اصلی‌ترین میدان تمرین گفتار است. در ادامه، به‌صورت ساختاریافته می‌بینیم والدین قبل و بعد از شروع گفتاردرمانی در بهترین کلینیک گفتاردرمانی کودکان در تهران چه کارهایی می‌توانند برای تقویت گفتار کودک انجام دهند.

نقش والدین قبل از شروع گفتاردرمانی کودک

قبل از آن‌که جلسات رسمی گفتاردرمانی آغاز شود، والدین می‌توانند با چند کار ساده اما مهم، به رشد طبیعی گفتار و زبان کمک کنند:

• زیاد با کودک صحبت کنید
  • هنگام غذا دادن، لباس پوشاندن، بیرون رفتن و بازی، با صدای آرام و واضح توضیح دهید چه کاری انجام می‌دهید.
  • توصیف محیط و کارهای روزانه، دایره‌ی واژگان کودک را به‌طور طبیعی افزایش می‌دهد.
• قصه‌گویی و کتاب‌خوانی روزانه
  • کتاب‌های تصویری ساده انتخاب کنید و همراه با نشان دادن تصویرها، کلمات و جمله‌های کوتاه بگویید.
  • قصه‌گویی قبل از خواب، یکی از بهترین تمرین‌های غیرمستقیم برای تقویت گفتار کودک است.
• محدود کردن موبایل و تلویزیون (به‌خصوص زیر ۲ سال)
  • تماشای طولانی‌مدت کارتون و موبایل جایگزین تعامل واقعی و گفت‌وگو نمی‌شود.
  • برای رشد گفتار، کودک بیشتر از تصویر، به چهره، صدای زنده و واکنش گرفتن از والدین نیاز دارد.
• تشویق به تکرار کلمات بدون فشار و سرزنش
  • وقتی کلمه‌ای را اشتباه می‌گوید، به‌جای تکرار ایراد، شکل درست آن را آرام و واضح بگویید.
  • او را وادار به گفتن مداوم یک کلمه نکنید؛ مهم است که محیط گفت‌وگو امن و بدون استرس باشد.
• بازی‌های تعاملی و گفت‌وگومحور
  • بازی‌هایی مثل توپ‌بازی، قایم‌باشک، خاله‌بازی و بازی نقش‌ها، فرصت عالی برای استفاده از کلمات ساده هستند.
  • در حین بازی سؤال بپرسید، از کودک انتخاب بخواهید («توپ قرمز رو می‌خوای یا آبی؟») و او را به پاسخ دادن تشویق کنید.

نقش والدین بعد از شروع گفتاردرمانی کودک

وقتی جلسات گفتاردرمانی شروع می‌شود، همکاری مستمر والدین می‌تواند سرعت پیشرفت کودک را چند برابر کند:

• انجام منظم تمرین‌های خانگی توصیه‌شده توسط گفتاردرمانگر
  • گفتاردرمانگر معمولاً تمرین‌ها و بازی‌های مشخصی برای خانه می‌دهد.
  • اگر این تمرین‌ها فقط در دفتر گفتاردرمانگر انجام شوند، سرعت پیشرفت پایین می‌آید.
  • تعیین یک زمان مشخص روزانه (مثلاً ۱۵–۲۰ دقیقه) برای تمرین گفتاردرمانی در منزل بسیار مؤثر است.
• یک‌دست بودن رفتار والدین
  • بهتر است پدر و مادر، روش مشترکی در صحبت کردن، تشویق کردن و تصحیح اشتباهات گفتاری داشته باشند.
  • هماهنگی با گفتاردرمانگر کمک می‌کند همه‌ی افراد در یک مسیر واحد کار کنند.
• هماهنگی با مربی مهد یا پیش‌دبستانی
  • اگر کودک به مهدکودک می‌رود، خوب است مربی از وضعیت گفتاری او و هدف‌های گفتاردرمانی آگاه باشد.
  • مربی می‌تواند در محیط مهد، از همان کلمات، اشاره‌ها و روش‌های تمرینی استفاده کند تا یادگیری تثبیت شود.
• فضای عاطفی امن و تشویق‌کننده
  • کودک نباید احساس کند «مشکل‌دار» یا «ضعیف‌تر از بقیه» است.
  • هر تلاش کوچک او برای حرف زدن، باید با لبخند، تشویق و توجه مثبت همراه باشد.
  • مقایسه کردن او با خواهر، برادر یا بچه‌های فامیل، اعتمادبه‌نفسش را کاهش می‌دهد.
• صبر و استمرار؛ انتظار معجزه‌ی یک‌شبه نداشته باشید
  • گفتاردرمانی یک فرآیند تدریجی است؛ مخصوصاً وقتی تأخیر یا مشکل عمیق‌تر باشد.
  • والدینی که با حوصله تمرین می‌کنند و عجول نمی‌شوند، معمولاً نتایج بهتری در رشد گفتار و زبان کودک می‌بینند.

در مجموع، وقتی صحبت از گفتاردرمانی کودک است، والدین فقط «تماشاگر درمان» نیستند؛ بلکه شریک اصلی درمان به‌شمار می‌آیند. هر چقدر همکاری، تمرین در خانه و هماهنگی با گفتاردرمانگر بیشتر باشد، احتمال این‌که کودک زودتر و بهتر به مهارت‌های گفتاری مطلوب برسد، بالاتر می‌رود.

سوالات متداول درباره بهترین سن شروع گفتاردرمانی کودک

نتیجه گیری

رشد گفتار کودک یک الگوی کلی دارد، اما هر بچه‌ای ریتم خودش را هم دارد؛ پس لازم نیست او را با هر کودک دیگری مقایسه کنیم. با این حال، اگر می‌بینیم فرزندمان نسبت به هم‌سن‌هایش عقب است، چند علامت هشدار هم‌زمان دیده می‌شود یا خودمان مدام درگیر نگرانی هستیم، منطقی نیست ارزیابی تخصصی را مدام عقب بیندازیم.

بهترین سن برای شروع گفتاردرمانی، یک عدد ثابت مثل ۳ یا ۴ سالگی نیست؛
بهترین زمان همان موقعی است که شما به‌عنوان والد، متوجه تفاوت‌ها و علائم هشدار شده‌اید؛ حتی اگر این نگرانی در سنین پایین‌تر از ۳ سالگی باشد. در این شرایط، یک ارزیابی توسط گفتاردرمانگر می‌تواند به شما بگوید آیا وضعیت در محدوده‌ی طبیعی است، فقط نیاز به پیگیری و تمرین خانگی دارد، یا بهتر است درمان منظم شروع شود.