اتاق حسی (Sensory room) فضایی است که بهصورت هدفمند با نور، صدا، لمس، حرکت و گاهی بو طراحی میشود تا حواس مختلف فرد در محیطی امن و قابل کنترل درگیر شود. این اتاق فقط یک اتاق بازی نیست؛ بلکه اتاقی است که میتواند به آرامتر شدن بدن، تمرکز بهتر، کاهش تنش و تنظیم هیجان کمک کند. به همین دلیل در سالهای اخیر، اتاق حسی، اتاق چندحسی یا اتاق سنسوری در کلینیکهای کاردرمانی، مراکز توانبخشی، مدارس و حتی خانهها جای خودش را باز کرده است.
اگر بخواهیم ساده بگوییم، اتاق حسی ترکیبی از ابزارهای بازی، نورپردازی، صداها، تجهیزات حرکتی و وسایل لمسی است که هرکدام بخشی از سیستم حسی بدن را درگیر میکنند؛ مثل بینایی، شنوایی، لامسه، تعادل و حس عمقی. تفاوت اصلی این فضا با یک اتاق بازی معمولی در این است که چیدمان، شدت محرکها و مدت استفاده از هر وسیله با هدف مشخص و متناسب با نیاز فرد تنظیم میشود.
اتاق حسی دقیقا چیست و چه اهدافی را دنبال میکند؟
وقتی از اتاق حسی صحبت میکنیم، منظور فضایی است که بهصورت برنامهریزی شده برای تحریک یا آرامسازی حواس طراحی شده باشد. این فضا میتواند یک اتاق مستقل، بخشی از اتاق بازی یا حتی گوشهای از کلاس باشد که با تجهیزات حسی تجهیز شده است. مهمترین اهداف اتاق حسی را میتوان اینطور خلاصه کرد:
- کمک به تنظیم حسی برای افرادی که نسبت به محرکها بیش از حد حساس هستند یا برعکس، به سختی واکنش نشان میدهند
- کاهش تنشهای بدنی و ذهنی و ایجاد احساس آرامش در بدن
- تقویت تمرکز و توجه پایدار در کودکان
- حمایت از یادگیری حرکتی، هماهنگی عضلات و آگاهی از بدن
- افزایش تحمل فرد نسبت به صدا، نور یا لمس در شرایط روزمره
این نوع فضا بهخصوص برای کودکان اوتیسم، کودکان با اختلال بیشفعالی و نقص توجه، کودکان با مشکلات پردازش حسی، افراد دچار سندروم داون، اختلالات رشدی پیشنهاد میشود.
برای کسب اطلاعات بیشتر درباره اتاق حسی، میتوانید با کلینیک کاردرمانی و گفتاردرمانی ژرفا در قیطریه تماس بگیرید. در این مرکز، تیمی از متخصصان با تجربه در زمینه ارزیابی رشد کودکان و درمان اختلالات ارتباطی و رفتاری فعالیت میکنند و آمادهاند تا شما را در مسیر شناسایی و بهبود مهارتهای فرزندتان همراهی کنند. جهت دریافت مشاوره تخصصی و رزرو نوبت، کافی است با شماره زیر تماس بگیرید.
فرم مشاوره رایگان با کلینیک ژرفا
اتاق حسی برای چه کسانی مناسب است و چه کسانی بیشتر سود میبرند؟
خیلیها فکر میکنند اتاق حسی فقط برای کودکان اوتیسم طراحی میشود، در حالی که طیف افراد استفاده کننده از این فضا گستردهتر است. اگر شما هم میخواهید بدانید چه کسانی بیشتر از این اتاق سود میبرند، میتوان آنها را در چند گروه کلی قرار داد:
- کودکان اوتیسم که با صدا، نور یا لمس مشکل دارند و در محیطهای شلوغ مضطرب میشوند
- کودکان بیشفعال یا کم توجه که نیاز به تخلیه انرژی و سازماندهی بهتر حواس دارند
- کودکان با تاخیر رشدی که هماهنگی بین حواس و حرکاتشان هنوز کامل نشده است
- افرادی که نسبت به لمس، صدا یا نور حساسیت زیاد دارند یا برعکس، برای تحریک شدن نیاز به محرکهای شدیدتر دارند
- سالمندانی که دچار افت شناختی یا مشکلات حافظه هستند و از محرکهای کنترل شده حسی سود میبرند
نوع تجهیزات، مدت حضور در اتاق و نحوه استفاده برای هر گروه تفاوت دارد و بهتر است تحت نظر کاردرمانگر، روانشناس یا متخصص توانبخشی تنظیم شود.
اجزای اصلی اتاق حسی چیست و هرکدام چه نقشی دارند؟
یک اتاق حسی استاندارد مجموعهای از تجهیزات بصری، لمسی، شنیداری و حرکتی است. انتخاب این اجزا به سن، نیازهای حسی و بودجه شما بستگی دارد. پیش از آنکه وارد جزئیات هر وسیله شویم، بد نیست نگاهی کلی به رایجترین اجزای اتاق چندحسی بیندازیم.
در جدول زیر، نمونهای از تجهیزات متداول اتاق حسی همراه با کارکرد اصلی و گروه سنی مناسب آنها را میبینید:
| نوع تجهیز | توضیح کارکرد اصلی | گروه سنی پیشنهادی |
|---|---|---|
| لوله حبابدار نوری | جذب نگاه، ایجاد آرامش، تمرین دنبال کردن با چشم | کودک تا بزرگسال |
| رشتههای فیبر نوری | تحریک همزمان حس بینایی و لامسه، ایجاد فضای آرام | کودک تا نوجوان |
| توپهای حسی | فعالسازی لامسه کف پا و دست، بیدار کردن بدن | کودک تا بزرگسال |
| استخر توپ | ایجاد فشار عمقی ملایم، بازی حرکتی و غلتیدن | کودک |
| تاب حسی یا تاب گهوارهای | تحریک سیستم تعادل، کمک به آرام سازی یا بیدار شدن | کودک تا نوجوان |
| مت حسی و تشک فوم | غلتیدن، پریدن، دریافت فشار عمقی، تمرینهای حرکتی امن | کودک تا نوجوان |
| پتو یا جلیقه وزنهدار | وارد کردن فشار عمقی روی بدن، کاهش بیقراری | کودک تا بزرگسال |
| دستگاه پخش موسیقی ملایم | ایجاد پسزمینه شنیداری آرام، تنظیم صداهای محیط | همه گروههای سنی |
| دیوار لمسی با سطوح مختلف | افزایش تحمل لمس، بازی اکتشافی با دست | کودک |
| چراغ پروژکتور طرحدار | ایجاد تصاویر متحرک روی دیوار و سقف برای جذب توجه | کودک تا نوجوان |
این فهرست فقط بخش کوچکی از امکانات یک اتاق چندحسی است. بسیاری از وسایل ساده دیگر مانند آباژور با نور ملایم، بالشهای بزرگ، طناب، حلقه تعادلی، پارچههای با بافت مختلف و حتی وسایل خانگی خلاقانه نیز میتوانند بخشی از این فضا باشند؛ به شرطی که با هدف مشخص استفاده شوند و فقط برای پر کردن اتاق نباشند.
در ادامه مطلبی از سایت معتبر خارجی درباره اتاق حسی در کاردرمانی آوردیم:
Sensory rooms are increasingly used in occupational therapy to support children and adults with sensory processing challenges. In these spaces, therapists combine light, sound, movement, and tactile activities to help clients stay calm, improve attention, and practice motor skills in a safe environment. Sensory rooms can be integrated into clinics, schools, or even homes, allowing occupational therapists to extend the benefits of therapy beyond the traditional treatment room and into everyday settings. Top Occupational Therapy Schools
ترجمه فارسی:
اتاق حسی امروزه بهصورت گسترده در کاردرمانی برای کمک به کودکان و بزرگسالان با چالش های پردازش حسی استفاده میشود. در این فضاها، درمانگران ترکیبی از نور، صدا، حرکت و فعالیت های لمسی را به کار میگیرند تا به مراجعان کمک کنند آرام تر بمانند، توجه خود را بهتر نگه دارند و مهارت های حرکتی را در محیطی امن تمرین کنند. اتاق های حسی میتوانند در کلینیک، مدرسه یا حتی خانه اجرا شوند و این امکان را میدهند که کاردرمانگر اثرات مداخله درمانی را از اتاق درمان به محیط های روزمره گسترش دهد.
چگونه چیدمان اصولی یک اتاق حسی را مرحله به مرحله انجام دهیم؟
برای طراحی اتاق حسی لازم نیست از ابتدا همه وسایل گران قیمت را تهیه کنید. اگر مراحل را منطقی و آرام پیش ببرید، با بودجه محدود هم میتوانید یک اتاق سنسوری کارآمد داشته باشید. پیش از آنکه مراحل را بهصورت موردی مرور کنیم، خوب است چند نکته کلی را در ذهن داشته باشید: اتاق حسی باید ایمن، قابل کنترل و قابل تنظیم باشد؛ یعنی بتوانید نور، صدا و نوع فعالیتها را کم و زیاد کنید و در صورت نیاز، محرکها را سریعا کاهش دهید.
مراحل پیشنهادی برای طراحی اتاق حسی:
- مشخص کردن هدف اصلی: پیش از خرید هر وسیله باید روشن کنید میخواهید این اتاق را بیشتر برای آرام سازی بدن و ذهن بسازید یا برای بیدارکردن حواس و افزایش توجه.اگر هدف شما ایجاد آرامش است، نور ملایم، رنگهای آرام، موسیقی آرام و تجهیزات فشار عمقی باید در اولویت باشند. اگر هدف، افزایش هوشیاری و تمرکز است، تاب حسی، وسایل تعادلی، رنگهای شاد و فعالیتهای حرکتی نقش پررنگتری پیدا میکنند.
- شناخت پروفایل حسی فرد: هر کودک یا بزرگسال واکنش خاصی به محرکها دارد. بعضی از کودکان از لمس سطوح زبر فرار میکنند، بعضی دیگر عاشق فشار و غلتیدن هستند. بهتر است با کمک کاردرمانگر، الگوی حسی فرد را بشناسید تا بدانید باید چه نوع محرکهایی را بیشتر و کدام را کمتر در فضا قرار دهید.
- انتخاب فضا و ایمنسازی اولیه: اتاق حسی میتواند یک اتاق کوچک، زیرزمین، اتاق کاردرمانی کودک یا حتی گوشه اتاق نشیمن باشد. مهم این است که:
- کف فضا با مت فوم، تشک نرم یا کفپوش مناسب پوشانده شود
- پریزها، گوشههای تیز و وسایل شکستنی محافظت یا حذف شوند
- امکان کنترل نور (مثل پرده ضخیم یا شید) فراهم باشد
- در صورت نیاز، در اتاق قفل نشود تا نظارت همیشه امکانپذیر بماند
- تقسیم اتاق به بخشهای حسی:
برای نظم بیشتر، اتاق را به چند زون تقسیم کنید:- بخش آرامش: شامل تشک نرم، پتو یا کیسه وزنهدار، نور کم، فیبر نوری و موسیقی ملایم
- بخش حرکت: شامل تاب حسی، متهای فوم، استخر توپ، وسایل تعادلی و بازیهای حرکتی
- بخش بازی لمسی: شامل جعبههای پر از برنج، حبوبات، ماسه خشک، اسفنج، پارچه و توپهای با بافت متفاوت
با این تقسیم بندی، هم کودک راحتتر انتخاب میکند و هم شما میتوانید شدت محرکها را مدیریت کنید.
- برنامهریزی برای مدت و نوع استفاده:
اتاق حسی نباید تبدیل به جایی شود که فرد بدون محدودیت زمانی در آن رها شود. بهتر است برای هر کودک، زمان مشخص و ترتیب تقریبی فعالیتها از قبل نوشته شود. برای نمونه، ۵ دقیقه فعالیت حرکتی، بعد ۱۰ دقیقه فعالیت آرامتر و در پایان چند دقیقه استراحت. این نظم کمک میکند بدن فرصت تطبیق پیدا کند و از خستگی زیاد جلوگیری شود.
چه نکات ایمنی در استفاده از اتاق حسی مهم است؟
هرچقدر هم که اتاق حسی جذاب و آرام بخش باشد، بدون توجه به نکات ایمنی میتواند دردسرساز شود. امنیت در این فضا فقط به تجهیزات وابسته نیست؛ حضور فرد آگاه و مسئول مهمترین عامل است.
نکات ایمنی که باید جدی گرفته شود:
- همیشه حضور یک بزرگسال آشنا با وضعیت کودک در اتاق حسی لازم است
- از نصب محکم تجهیزات سقفی مثل تاب و حلقهها مطمئن شوید
- کف اتاق را نرم نگه دارید و از متهای فوم سالم استفاده کنید
- سیمها و کابلهای برق را جمع کنید و از مسیر رفت و آمد دور نگه دارید
- وسایل کوچک را که خطر بلع دارند، دور از دسترس کودکان خردسال قرار دهید
- زمان استفاده از هر وسیله را کنترل کنید تا بدن بیش از حد خسته یا تحریک نشود
- اگر علائمی مثل رنگ پریدگی، سفت شدن بدن، گریه شدید یا بیقراری زیاد دیدید، فعالیت را متوقف کنید
فیلم کاردرمانی کودکان دارای اختلال پردازش حسی با صحبت های محمد مهدی خاتمی مدیریت کلینیک ژرفا
کاردرمانی در کودکان با اختلال یکپارچگی حسی(دوبله فارسی)
اتاق حسی در خانه چگونه قابل اجرا است و چه تفاوتی با مرکز درمانی دارد؟
یکی از پرسشهای رایج والدین این است که آیا میتوانند در خانه هم اتاق حسی بسازند یا این کار فقط مخصوص مراکز تخصصی است. پاسخ کوتاه این است که اجرای نسخه خانگی اتاق سنسوری کاملا امکان پذیر است، به شرطی که با دید منطقی و مشورت با متخصص پیش بروید.
تفاوتهای اصلی اتاق حسی در خانه و مرکز درمانی را میتوان اینگونه توضیح داد:
- در مرکز درمانی، طراحی فضا زیر نظر چند متخصص و با تجهیزات حرفهای انجام میشود؛ در خانه، شما نسخه ساده شده و متناسب با بودجه خود را اجرا میکنید
- در مرکز، کاردرمانگر حضور دارد و تمرینها را هدفمند هدایت میکند؛ در خانه لازم است والدین آموزشهای اصلی را دریافت کنند
- در مرکز درمانی، هدف اصلی پیشبرد اهداف درمانی تعریف شده است؛ در خانه، بیشتر حفظ روند، تکرار تمرینها و ایجاد محیطی حمایت کننده مدنظر است
برای شروع در خانه میتوانید از چند وسیله ساده مانند تشک نرم، چند توپ حسی، چراغ خواب طرحدار، موسیقی ملایم و جعبه بازی لمسی استفاده کنید و به مرور، در صورت دیدن نتیجه مناسب و با نظر متخصص، وسایل بیشتری اضافه کنید.
فرم مشاوره رایگان با کلینیک ژرفا
رایجترین اشتباهات در طراحی و استفاده از اتاق حسی چیست؟
اگر اتاق حسی فقط با الهام از عکسهای زیبا و بدون برنامه مشخص ساخته شود، در بهترین حالت کارایی کمی خواهد داشت و در بدترین حالت ممکن است فرد را گیجتر و خستهتر کند.
چند اشتباه رایج که بهتر است از آنها دوری کنید:
- خرید تجهیزات متعدد فقط به خاطر ظاهر جذاب، بدون توجه به نیازهای واقعی کودک یا مراجع
- استفاده زیاد از نورهای تند، چشمک زن یا رنگهای بسیار درخشان
- نبود برنامه زمانی مشخص برای ورود، نوع فعالیت و خروج از اتاق حسی
- نادیده گرفتن علائم خستگی، بیحوصلگی یا دلزدگی کودک
- کپی کردن کامل یک نمونه اینترنتی بدون توجه به شرایط واقعی خانه یا مرکز
- استفاده از ابزارهای پیچیده مثل تابهای خاص یا وسایل معلق بدون آموزش و نظارت کافی
در عمل، نقاط ضعف اتاق حسی بیشتر به نبود برنامه و شناخت کم از نیازهای حسی فرد برمیگردد تا گران بودن یا ارزان بودن تجهیزات.
کدام ویژگیها در یک اتاق حسی استاندارد ضروری است؟
اتاق حسی استاندارد فقط اتاقی با چند نور رنگی و استخر توپ نیست. این فضا باید چند ویژگی پایه داشته باشد تا بتوان روی آن حساب کرد.
پیش از آنکه فهرست ویژگیها را ببینیم، به این نکته توجه کنید که استاندارد بودن، به معنای لوکس بودن نیست. شما میتوانید با امکانات متوسط هم این ویژگیها را رعایت کنید.
ویژگیهای مهم یک اتاق حسی استاندارد:
- امکان تنظیم شدت نور؛ با کمک پرده، چراغهای کمنور یا چراغهای قابل تنظیم
- امکان کنترل سطح صدا؛ موسیقی خیلی بلند نباشد و بتوانید آن را به سرعت قطع کنید
- تناسب وسایل با سن و توانایی حرکتی فرد؛ مثلا وسایل بلند برای کودک کمسن مناسب نیست
- وجود فضای کافی برای حرکت، خزیدن یا چرخش بدون برخورد با گوشه تیز
- استفاده از وسایل مقاوم و تا حد امکان با جنس ضدحساسیت
- وجود بخشی مشخص برای استراحت و دراز کشیدن جدا از بخشهای حرکتی
- داشتن برنامه کلی برای زمانبندی و نوع فعالیتها در اتاق و نه رها کردن تصادفی کودک بین وسایل
تفاوت اتاق حسی کاردرمانی با اتاق بازی معمولی چیست؟
برای این که تصویر روشن تری از تفاوت این دو فضا داشته باشیم، میتوانیم آن ها را از چند زاویه بررسی کنیم: هدف، نوع چیدمان، نقش درمانگر، قوانین استفاده و نوع تاثیر بر کودک.
۱. تفاوت در هدف و فلسفه طراحی
- اتاق حسی در کاردرمانی
- بر اساس ارزیابی حسی و رفتاری کودک طراحی میشود.
- هر وسیله برای هدف مشخصی مثل آرام سازی، افزایش توجه، تنظیم حسی یا کاهش تنش انتخاب شده است.
- ترتیب فعالیت ها و مدت استفاده از هر وسیله بخشی از یک برنامه درمانی است.
- اتاق بازی معمولی
- بیشتر با هدف سرگرمی، تخلیه انرژی و ایجاد فضای شاد طراحی میشود.
- انتخاب اسباب بازی ها بر پایه علایق کودک و جنبه تفریحی است.
- برنامه مشخصی برای رسیدن به اهداف درمانی وجود ندارد.
۲. تفاوت در چیدمان و نوع وسایل
- اتاق حسی کاردرمانی
- ترکیب وسایل بر اساس نیازهای حسی کودک انجام میشود؛ مثلا اگر کودک به حرکت نیاز بیشتری دارد، از تاب حسی، مت فوم و استخر توپ بیشتر استفاده میشود.
- نور، صدا، رنگ و شدت محرک ها کنترل شده است تا کودک نه بیش از حد تحریک شود و نه کمتر از حد لازم.
- وسایل به گونه ای چیده میشوند که درمانگر بتواند مرحله به مرحله فعالیت ها را هدایت کند.
- اتاق بازی معمولی
- اسباب بازی ها پراکنده تر و آزادانه تر چیده میشوند.
- تمرکز اصلی روی جذابیت و تنوع ظاهری است، نه روی تنظیم سیستم حسی بدن.
- نور، صدا و شلوغی فضا اغلب به شکل دقیق کنترل نمیشود.
۳. نقش درمانگر در برابر نقش همراه یا مربی
- در اتاق حسی کاردرمانی
- کاردرمانگر حضور فعال دارد، رفتار و واکنش های کودک را لحظه به لحظه زیر نظر میگیرد.
- با توجه به واکنش های کودک، نوع فعالیت، شدت محرک و مدت زمان را تغییر میدهد.
- هدف او فقط سرگرم کردن کودک نیست، بلکه دنبال رسیدن به اهداف مشخص حسی و حرکتی است.
- در اتاق بازی معمولی
- اگر بزرگسال حضور داشته باشد، نقش او بیشتر نظارت کلی و حفظ امنیت است.
- کودک آزاد است بازی را انتخاب کند و از این وسیله به وسیله دیگر برود.
- کمتر به این موضوع توجه میشود که هر بازی چه اثری بر تنظیم حسی کودک دارد.
۴. تفاوت در قوانین استفاده و زمان بندی
- اتاق حسی کاردرمانی
- مدت حضور کودک، تعداد فعالیت ها و ترتیب آن ها از قبل برنامه ریزی میشود.
- ممکن است درمانگر جلسه را با فعالیت پرتحرک شروع کند و با تمرین آرام بخش به پایان برساند تا بدن برای خروج از اتاق آماده شود.
- اگر کودک خسته، مضطرب یا بیش از حد تحریک شود، برنامه جلسه به سرعت تغییر میکند.
- اتاق بازی معمولی
- زمان بازی اغلب آزادتر است و مرز مشخصی بین شروع و پایان فعالیت ها وجود ندارد.
- کودک ممکن است مدت زیادی در یک نوع بازی پرتحرک بماند یا بین چند بازی جابه جا شود، بدون این که ساختار مشخصی وجود داشته باشد.
۵. تفاوت در نوع تاثیر بر کودک
- اتاق حسی کاردرمانی
- هدف این است که حواس کودک تنظیم تر شود؛ یعنی بهتر بتواند صدا، نور، لمس و حرکت را تحمل کند یا به آن ها پاسخ مناسب بدهد.
- نتیجه جلسات، در رفتار کودک در خانه، مدرسه و موقعیت های روزمره قابل مشاهده است.
- اتاق حسی بخشی از یک روند درمانی گسترده تر است، نه یک تجربه جدا از سایر مداخلات.
- اتاق بازی معمولی
- بیشتر به تخلیه انرژی و لذت لحظه ای کمک میکند.
- ممکن است برای روحیه کودک مفید باشد، اما لزوما بر الگوی حسی او کار منظم و هدفمند انجام نمیدهد.
- تاثیر آن بیشتر به شادتر شدن و سرگرمی کوتاه مدت محدود میشود.
اتاق حسی کاردرمانی و اتاق بازی معمولی از بیرون شبیه هم هستند، اما پشت صحنه آن ها بسیار متفاوت است. در اتاق حسی، هر وسیله، هر نور و هر فعالیت بخشی از یک برنامه فکر شده است که درمانگر آن را هدایت میکند. در اتاق بازی معمولی، هدف اصلی لذت بردن از بازی است و ساختار درمانی مشخصی پشت انتخاب و چیدمان وسایل وجود ندارد.
هزینه راهاندازی اتاق حسی چقدر است و چگونه میتوان هزینهها را مدیریت کرد؟
هزینه ساخت اتاق حسی به مواردی مثل اندازه فضا، نوع تجهیزات، برند وسایل و اینکه اتاق در خانه اجرا میشود یا مرکز درمانی، بستگی دارد. اما برخلاف تصور بسیاری از والدین، لازم نیست همه چیز را یکباره و با هزینه بالا تهیه کنید.
چند پیشنهاد برای مدیریت بهتر هزینهها:
- از وسایل ساده و در دسترس در خانه شروع کنید؛ بالش، پتو، توپ، چراغ خواب و پارچههای متنوع میتوانند پایه اتاق حسی خانگی باشند
- برخی تجهیزات را در صورت اطمینان از سلامت آنها، به صورت دست دوم تهیه کنید
- اولویت را به وسایل چندکاره بدهید؛ مت فوم هم برای خزیدن، هم برای پریدن و هم برای استراحت قابل استفاده است
- به جای خرید چند وسیله مشابه، روی تنوع محرکها تمرکز کنید؛ ترکیبی از وسایل بصری، لمسی و حرکتی انتخاب کنید
- پیش از خرید وسایل تخصصی مانند تاب حسی یا لوله حبابدار، با کاردرمانگر در مورد ضروری بودن آن برای کودک خود مشورت کنید
فرم مشاوره رایگان با کلینیک ژرفا
آیا برای استفاده از اتاق حسی همیشه به حضور متخصص نیاز است؟
در مراکز توانبخشی، معمول است که استفاده از اتاق حسی زیر نظر کاردرمانگر، مربی یا روانشناس انجام شود. در خانه، حضور دائمی متخصص ممکن نیست و این پرسش پیش میآید که آیا والدین میتوانند خودشان از این فضا استفاده کنند یا نه.
اگر طراحی کلی اتاق حسی با مشورت متخصص انجام شده باشد و والدین آموزشهای اولیه درباره نحوه استفاده از وسایل و مدت زمان فعالیتها را دریافت کرده باشند، استفاده روزمره در حضور والدین قابل انجام است. با این حال، برای تنظیم برنامه، تغییر شدت تمرینها و ارزیابی نتیجه، بهتر است هرچند وقت یکبار با کاردرمانگر یا روانشناس مشورت شود تا مسیر استفاده از اتاق حسی با نیازهای جدید کودک هماهنگ بماند.
سوالات متداول اتاق حسی در کاردرمانی
کودکان اوتیسم، بیش فعال، کم توجه، کودکان با تاخیر رشدی و مشکلات پردازش حسی بیشتر از این فضا سود میبرند. تشخیص این نیاز بهتر است توسط کاردرمانگر یا تیم تخصصی انجام شود.
تعداد جلسات به سن کودک، شدت مشکل و هدف درمان بستگی دارد و برای هر فرد متفاوت است. کاردرمانگر بعد از ارزیابی اولیه، تعداد و برنامه تقریبی جلسات را پیشنهاد میکند.
اغلب جلسات بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه برنامه ریزی میشود، تا بدن فرصت کافی برای دریافت و پردازش محرکها داشته باشد. طول جلسه بر اساس تحمل کودک و نظر درمانگر تنظیم میشود.
خیر، این فضا برای طیف وسیعی از افراد با چالش های حسی، رفتاری و رشدی کاربرد دارد. حتی بعضی بزرگسالان دچار اضطراب یا تنش شدید نیز از این اتاق استفاده میکنند.
جمعبندی؛ از کجا شروع کنیم و قدم بعدی چیست؟
اتاق حسی، اتاق چندحسی یا اتاق سنسوری، فضایی است که اگر با شناخت و برنامه مشخص طراحی شود، میتواند به کودک یا بزرگسال کمک کند آرامتر شود، بهتر تمرکز کند و واکنشهای حسی متعادلتری نشان دهد. این فضا فقط برای مراکز تخصصی نیست و نسخه ساده آن را میتوان در خانه هم اجرا کرد.
برای شروع، بهتر است:
- با یک کاردرمانگر یا متخصص توانبخشی درباره نیازهای حسی فرد گفتوگو کنید
- فهرستی از اهداف اصلی خود (آرام سازی، افزایش تمرکز، کاهش تنش و…) بنویسید
- امکانات موجود در خانه یا مرکز را بررسی کنید و از همانها آغاز کنید
- واکنشهای کودک یا مراجع را با دقت زیر نظر بگیرید و بر اساس آن، فضا و برنامه را کمکم اصلاح کنید
در نهایت، به یاد داشته باشید که اتاق حسی جایگزین ارتباط عاطفی، بازیهای گروهی، آموزش و سایر مداخلات درمانی نمیشود؛ بلکه ابزاری حمایتی است که در کنار روشهای دیگر، مسیر رشد، آرامش و یادگیری را هموارتر میکند.