آموزش در کودکان دارای اتیسم چگونه انجام می شود؟

آموزش به کودکان اوتیسم (Education for Children with Autism) یکی از مهم ترین دغدغه های والدین و مربیانی است که به رشد مهارت های این کودکان اهمیت می دهند. کودکان دارای اوتیسم شیوه متفاوتی برای دریافت، پردازش و پاسخ به محرک های محیطی دارند و به همین دلیل آموزش آن ها نیازمند برنامه ریزی، تداوم و درک عمیق از رفتار کودک است. زمانی که والدین و مربیان با اصول درست آموزش آشنا شوند، می توانند رفتارهای جدید را به کودک یاد بدهند، رفتارهای مطلوب را تقویت کنند و رفتارهایی که مانع یادگیری می شوند را کاهش دهند.

آموزش به کودکان اوتیسم چرا با سایر کودکان تفاوت دارد؟

یکی از پرسش های رایج این است که چرا روش های آموزشی رایج برای کودکان اوتیسم پاسخ یکسانی نمی دهد. دلیل اصلی این تفاوت، نحوه پردازش اطلاعات در مغز این کودکان است. برخی از آن ها در برقراری ارتباط، درک نشانه های اجتماعی یا بیان نیازهای خود با چالش روبه رو هستند.

به همین دلیل آموزش باید ساختارمند، قابل پیش بینی و متناسب با سطح رشدی کودک باشد. استفاده از آموزش رفتاری، آموزش گام به گام و تکرار هدفمند می تواند به کودک کمک کند تا مهارت ها را بهتر یاد بگیرد و آن ها را در موقعیت های مختلف به کار ببرد.

فرم مشاوره رایگان با کلینیک ژرفا

روش ABA در آموزش کودکان اوتیسم چیست؟

تحلیل کاربردی رفتار یا ABA یکی از پایه های اصلی آموزش کودکان دارای اوتیسم به شمار می رود. برخلاف تصور رایج، ABA یک روش واحد و محدود نیست، بلکه استفاده از علم یادگیری برای درک رفتار و تغییر آن است.

بسیاری از برنامه های آموزشی شناخته شده مانند آموزش تلاش های جداگانه، آموزش پاسخ محور، مدل شروع زودهنگام دنور، آموزش محیطی و آموزش تدریجی از اصول ABA استفاده می کنند. هدف این رویکرد آن است که رفتار کودک در بستر طبیعی زندگی بررسی شود و آموزش فقط به محیط درمان محدود نماند.

مدل ABC در آموزش رفتار کودک اوتیسم چگونه عمل می کند؟

برای درک بهتر یادگیری در کودکان اوتیسم، شناخت مدل ABC بسیار کمک کننده است. این مدل به والدین و مربیان کمک می کند رابطه بین محیط، رفتار و پیامد را به صورت شفاف ببینند. پیش آیند یا A به اتفاقی گفته می شود که قبل از رفتار رخ می دهد. رفتار یا B همان کاری است که کودک انجام می دهد. پیامد یا C نتیجه ای است که پس از رفتار اتفاق می افتد و می تواند رفتار را تقویت یا تضعیف کند.

برای درک بهتر این موضوع، جدول زیر می تواند تصویر واضح تری ارائه دهد:

پیش آیند	رفتار کودک	پیامد
کودک اسباب بازی می خواهد	گریه می کند	توجه والد
کودک اسباب بازی می خواهد	درخواست کلامی یا اشاره	دریافت اسباب بازی

این جدول نشان می دهد که چگونه تغییر پیامد می تواند رفتار کودک را به سمت رفتار مناسب‌تر هدایت کند.

والدین چگونه می توانند از ABC برای آموزش استفاده کنند؟

اجرای ABC فقط وظیفه درمانگر نیست و والدین نقش بسیار مهمی در این مسیر دارند. زمانی که والدین یاد بگیرند رفتار کودک را مشاهده کنند و به جای واکنش احساسی، واکنش آگاهانه نشان دهند، فرصت های آموزشی زیادی ایجاد می شود.

ابتدا لازم است رفتار کودک بدون قضاوت ثبت شود. سپس پیامدی انتخاب شود که کودک را به انجام رفتار مطلوب تشویق کند. در نهایت پیش آیندها شناسایی شوند تا محیط به گونه ای تنظیم شود که رفتار مناسب بیشتر رخ دهد.

بیشتر بخوانید: رازهای افزایش طول عمر کودکان اوتیسم

آموزش مهارت های جدید به کودکان اوتیسم چگونه انجام می شود؟

آموزش مهارت به کودک اوتیسم نیازمند شکستن هر مهارت به بخش های کوچک تر است. قبل از بیان مراحل، باید توجه داشت که کودک زمانی یاد می گیرد که آموزش متناسب با توانایی فعلی او باشد.

• آموزش مهارت های ارتباطی
  این مهارت ها شامل درخواست کردن، پاسخ دادن و استفاده از اشاره یا کلام است. آموزش باید از ساده ترین شکل شروع شود.
• آموزش مهارت های خودیاری
  مهارت هایی مانند غذا خوردن، لباس پوشیدن یا استفاده از سرویس بهداشتی با تمرین تدریجی قابل آموزش هستند.
• آموزش مهارت های اجتماعینوبت گرفتن، بازی مشترک و برقراری تماس چشمی از جمله این مهارت ها هستند که نیاز به تمرین در موقعیت های واقعی دارند.

منابع معتبر خارجی درباره آموزش کودکان اوتیسم چه می گویند؟

سایت معتبر Autism Speaks در توضیح آموزش رفتاری کودکان اوتیسم چنین بیان می کند:

Applied Behavior Analysis focuses on improving specific behaviors such as communication, social skills, and learning by using reinforcement strategies.

ترجمه:تحلیل کاربردی رفتار بر بهبود رفتارهای مشخص مانند ارتباط، مهارت های اجتماعی و یادگیری تمرکز دارد و از راهبردهای تقویتی برای این منظور استفاده می کند.

منبع : https://www.autismspeaks.org/applied-behavior-analysis

این دیدگاه نشان می دهد که آموزش رفتاری یکی از پایه های اصلی آموزش کودکان اوتیسم در سطح جهانی است.

اشتباهات رایج در آموزش کودکان دارای اوتیسم چیست؟

بسیاری از والدین با نیت خوب آموزش را شروع می کنند اما ناخواسته دچار خطا می شوند. یکی از این اشتباهات انتظار پیشرفت سریع است. یادگیری در کودکان اوتیسم مسیر یکنواختی ندارد و ممکن است همراه با توقف یا بازگشت باشد.

اشتباه دیگر ناهماهنگی بین اعضای خانواده است. اگر قوانین و پیامدها یکسان نباشند، کودک دچار سردرگمی می شود. همچنین استفاده از پاداش نامتناسب می تواند روند آموزش را مختل کند.

آموزش کودک اوتیسم در خانه چه اهمیتی دارد؟

محیط خانه یکی از مهم ترین فضاها برای آموزش است. کودک بخش زیادی از زمان خود را در خانه می گذراند و این محیط فرصت های طبیعی زیادی برای یادگیری ایجاد می کند.

والدین می توانند در فعالیت های روزمره مانند غذا خوردن، بازی یا خرید، مهارت های ارتباطی و رفتاری را تمرین کنند. این کار باعث می شود مهارت ها فقط به محیط درمان محدود نمانند.

فرم مشاوره رایگان با کلینیک ژرفا

سوالات متداول آموزش به کودکان اوتیسم

نتیجه گیری

آموزش به کودکان اوتیسم فرایندی تدریجی، هدفمند و نیازمند آگاهی است. زمانی که والدین با اصول آموزش رفتاری، مدل ABC و نقش خود در یادگیری کودک آشنا شوند، می توانند مسیر رشد مهارت ها را هموارتر کنند. هر کودک مسیر خاص خود را دارد و با صبر، تداوم و آموزش درست می توان به پیشرفت های ارزشمند دست یافت.