پرسشنامه غربالگری طیف اوتیسم (ASSQ)* ابزاری تخصصی برای شناسایی ویژگیهای اختلال طیف اوتیسم (ASD) در کودکان و نوجوانان است. این پرسشنامه با هدف تسهیل تشخیص زودهنگام اوتیسم طراحی شده و روشی کاربردی و کارآمد را در اختیار معلمان، متخصصان بهداشت و درمان و والدین قرار میدهد تا بتوانند کودکانی را که احتمال دارد ویژگیهای مربوط به اوتیسم را نشان دهند، ارزیابی کنند. اهمیت اصلی این ابزار در استفاده آن بهعنوان مرحلهی اولیهی غربالگری است؛ چرا که میتواند کودکانی را که نیاز به بررسیهای تشخیصی دقیقتر دارند، مشخص نماید.
ASSQ شامل مجموعهای از پرسشهاست که به طیفی از رفتارها و مهارتها میپردازد؛ رفتارها و مهارتهایی که معمولاً در کودکان مبتلا به اوتیسم تحت تأثیر قرار میگیرند، از جمله تعاملات اجتماعی، مهارتهای ارتباطی و رفتارهای تکراری یا کلیشهای. ساختار این پرسشنامه به گونهای است که میتواند پیچیدگی ویژگیهای اوتیسم را از طریق رفتارهای قابل مشاهده و تجربههای گزارششده آشکار سازد. نکتهی مهم اینجاست که استفاده از ASSQ نیازمند دانش تخصصی روانشناسی یا روانپزشکی نیست و به همین دلیل، هم در محیطهای آموزشی و هم در مراقبتهای اولیهی پزشکی قابل بهرهبرداری است.
هدف و اهمیت پرسشنامه ASSQ
توسعه این پرسشنامه با توجه به نیاز به یک ابزار غربالگری معتبر، ساده و قابل اجرا در شرایط مختلف انجام شد؛ ابزاری که بتواند کودکان و نوجوانان در معرض خطر ابتلا به اختلال طیف اوتیسم را شناسایی کند. تشخیص زودهنگام با کمک ASSQ نقش کلیدی در شروع بهموقع مداخلات درمانی دارد و دسترسی به خدمات حمایتی و آموزشی را آسانتر میکند. از طرف دیگر، طراحی ساده و غیرتهاجمی این ابزار باعث میشود کودک، خانواده و حتی متخصصان در فرایند اولیهی ارزیابی فشار زیادی را تجربه نکنند.
در عمل، پرسشنامه ASSQ توانسته است بهعنوان یک ابزار مؤثر برای شناسایی اولیه موارد مشکوک به اوتیسم به کار گرفته شود و مسیر را برای ارزیابیهای دقیقتر و مداخلات تخصصی هموار سازد. استفاده گسترده و راحت از این پرسشنامه باعث شده تا ASSQ به یک منبع ارزشمند در حمایت از افراد مبتلا به اوتیسم تبدیل شود. این ابزار با کمک به شناسایی زودهنگام و ارائه مداخلات مناسب، نقش مهمی در ایجاد جامعهای حمایتگر و فراگیر ایفا میکند؛ جامعهای که افراد دارای اوتیسم در آن میتوانند درک شوند و فرصت شکوفایی داشته باشند.
دستورالعمل پاسخگویی به پرسشنامه ASSQ
این پرسشنامه بر اساس این اصل طراحی شده است که کودک در مقایسه با همسالان خود ممکن است در برخی زمینهها متفاوت به نظر برسد. پاسخدهی به سؤالات در سه سطح انجام میشود:
- خیر (No)
- تاحدی (Somewhat)
- بله (Yes)